परंडा (प्रतिनिधी)- आजच्या डिजिटल युगात मोबाईल हा प्रत्येकाच्या जीवनाचा अविभाज्य भाग बनला आहे.ज्ञान, संवाद आणि तंत्रज्ञानाची अनेक दालने त्याने उघडली असली, तरी त्याचा अतिरेकी वापर विशेषतः विद्यार्थी आणि तरुण पिढीसाठी चिंतेचा विषय ठरत आहे. सोशल मीडिया, ऑनलाइन गेम्स, लघु व्हिडिओ आणि मनोरंजनाच्या आहारी गेलेल्या अनेक विद्यार्थ्यांचे पुस्तकांशी असलेले नाते दिवसेंदिवस कमी होताना दिसत आहे. त्यामुळे मोबाईलपासून पुस्तकाकडे विद्यार्थ्यांना आकर्षित करण्यासाठी पालक, शिक्षक, प्राध्यापक आणि समाजातील प्रत्येक जबाबदार व्यक्तीने एकत्रित प्रयत्न करण्याची आवश्यकता आहे.
विद्यार्थ्यांना सतत दोष देणे किंवा रागावणे हा या समस्येवर उपाय नाही. उलट त्यांच्याशी मैत्रीपूर्ण संवाद साधणे, त्यांच्या भावना समजून घेणे आणि त्यांच्या मनातील प्रश्न शांतपणे ऐकून घेणे अधिक प्रभावी ठरते. विद्यार्थ्यांवर विश्वास दाखवून, प्रेमाने आणि संयमाने त्यांना योग्य दिशा दाखवली तर ते सकारात्मक बदल स्वीकारण्यास तयार होतात. पालकांनी आपल्या मुलांसोबत दररोज काही वेळ घालवून त्यांच्या अभ्यासाची, आवडी-निवडीची आणि मानसिक स्थितीची माहिती घेतली पाहिजे. त्यांना आई-वडिलांनी घेतलेल्या कष्टांची, शिक्षणासाठी केलेल्या त्यागाची जाणीव करून दिली पाहिजे. जेव्हा मुलांना आपल्या पालकांच्या संघर्षाची जाणीव होते, तेव्हा त्यांच्यामध्ये जबाबदारीची भावना निर्माण होते आणि ते आपल्या वेळेचा अधिक योग्य उपयोग करण्याचा प्रयत्न करतात. शिक्षक आणि प्राध्यापक हे विद्यार्थ्यांच्या आयुष्यातील प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व असतात. वर्गात केवळ अभ्यासक्रम पूर्ण करण्याऐवजी वाचन संस्कृतीचे महत्त्व, चांगल्या पुस्तकांची ओळख, महान व्यक्तींची चरित्रे, विज्ञान, साहित्य आणि समाजविषयक पुस्तकांचे वाचन यासाठी विद्यार्थ्यांना प्रोत्साहित करणे आवश्यक आहे. महाविद्यालयांमध्ये वाचन मंडळे, पुस्तक परिचय, ग्रंथदिंडी, पुस्तक प्रदर्शन, लेखक भेट, वाचन स्पर्धा आणि चर्चासत्रांचे आयोजन करून विद्यार्थ्यांमध्ये पुस्तकांविषयी आकर्षण निर्माण करता येते.
मोबाईलचा पूर्णपणे त्याग करणे आजच्या काळात शक्य नाही; परंतु त्याचा विवेकपूर्ण आणि मर्यादित वापर करणे अत्यंत आवश्यक आहे. शिक्षण, संशोधन आणि ज्ञानवृद्धीसाठी मोबाईलचा वापर व्हावा, मनोरंजनासाठी नव्हे, ही जाणीव विद्यार्थ्यांमध्ये निर्माण करणे गरजेचे आहे. ठराविक वेळच मोबाईल वापरणे, उर्वरित वेळ वाचन, खेळ, व्यायाम, छंद आणि कुटुंबासोबत घालवणे याची सवय लावणे आवश्यक आहे.
आजची तरुण पिढी ही उद्याच्या भारताचे भविष्य आहे. त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा विकास केवळ तंत्रज्ञानामुळे नव्हे, तर संस्कार, वाचन, चिंतन आणि सकारात्मक विचारांमुळे होतो. पुस्तक माणसाला विचार देते, विचार कृती घडवतात आणि कृतीतून यशस्वी जीवन घडते. म्हणूनच विद्यार्थ्यांना मोबाईलच्या आभासी जगातून बाहेर काढून पुस्तकांच्या ज्ञानविश्वाकडे नेणे ही काळाची गरज आहे. ही जबाबदारी केवळ पालकांची किंवा शिक्षकांची नसून संपूर्ण समाजाची आहे. प्रेम, संयम, संवाद आणि योग्य मार्गदर्शन यांच्या माध्यमातून आपण विद्यार्थ्यांना वाचनाची गोडी लावू शकतो. आज आपण घेतलेले हे प्रयत्न उद्याचा सुजाण, सुसंस्कृत, अभ्यासू आणि जबाबदार नागरिक घडवतील,यात शंका नाही.