भूम (प्रतिनिधी)- भारतीय संस्कृती, आध्यात्मिक परंपरा, स्त्रीशक्तीचा सन्मान आणि विद्यार्थ्यांमध्ये नैतिक मूल्यांची रुजवण या उदात्त हेतूने जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा सावरगाव (पा.), ता. भूम, जि. धाराशिव येथे शनिवार, दिनांक 17 ऑक्टोबर 2026 रोजी शारदीय नवरात्र महोत्सव मोठ्या उत्साहात आणि भक्तिमय वातावरणात साजरा करण्यात आला. या महोत्सवानिमित्त शालेय नवदुर्गा पूजन, कन्या पूजन, आराध्य गीत, संगीत खुर्ची, बकेट बॉल आदी विविध उपक्रम आणि मनोरंजक स्पर्धांचे आयोजन करण्यात आले. धार्मिक श्रद्धा, सांस्कृतिक जाणीव, आनंददायी शिक्षण आणि विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास यांचा सुंदर संगम या उपक्रमातून अनुभवायला मिळाला.
नवदुर्गा पूजनातून शक्ती, संस्कार आणि सद्गुणांचा संदेश
नवरात्र हा आदिशक्तीच्या उपासनेचा, चांगुलपणाच्या विजयाचा आणि स्त्रीशक्तीच्या गौरवाचा महत्त्वपूर्ण सण आहे. देवी दुर्गेची विविध रूपे ही शक्ती, धैर्य, ज्ञान, करुणा, संयम आणि सकारात्मकतेचे प्रतीक मानली जातात. या उत्सवाच्या निमित्ताने शाळेत नवदुर्गा पूजन करून विद्यार्थ्यांना भारतीय संस्कृतीतील धार्मिक व आध्यात्मिक परंपरांची ओळख करून देण्यात आली.
पूजा-अर्चनेच्या माध्यमातून श्रद्धा आणि एकाग्रतेसोबतच स्वच्छता, शिस्त, सामूहिक सहभाग आणि सांस्कृतिक वारशाविषयी आदर या मूल्यांची जाणीव विद्यार्थ्यांना करून देण्यात आली. अध्यात्म म्हणजे केवळ धार्मिक विधी नव्हे, तर सत्य, प्रामाणिकपणा, परोपकार, करुणा, सहकार्य आणि सर्वांप्रती आदरभाव जोपासणे, ही जीवनमूल्यांची शिकवणही अशा उपक्रमांतून मिळते.
कन्या पूजनातून स्त्रीशक्तीचा सन्मान आणि समानतेचा संस्कार
शारदीय नवरात्र महोत्सवातील कन्या पूजन हा कार्यक्रमाचा महत्त्वपूर्ण भाग ठरला. भारतीय संस्कृतीमध्ये कन्येला देवीस्वरूप मानून तिच्याप्रती आदर व्यक्त करण्याची परंपरा आहे. या परंपरेमागील व्यापक संदेश म्हणजे मुलींचा सन्मान, त्यांचे शिक्षण, सुरक्षितता आणि त्यांना समान संधी उपलब्ध करून देणे.
कन्या पूजनाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांच्या मनात मुलगा-मुलगी समानतेची भावना रुजविणे, मुलींच्या क्षमतांचा आदर करणे आणि प्रत्येक बालकाला सन्मानाने जगण्याचा अधिकार आहे, ही जाणीव निर्माण करण्याचा संदेश देण्यात आला. देवीची पूजा आणि स्त्रीचा सन्मान हे केवळ उत्सवापुरते मर्यादित न राहता दैनंदिन जीवनातील आचरणाचा भाग बनले पाहिजेत, हीच या उपक्रमामागील महत्त्वपूर्ण सामाजिक भावना आहे. आराध्य गीतातून भक्तिभाव आणि सांस्कृतिक वारशाची जपणूक
आराध्य गीताच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना भक्तिसंगीताचा आनंद अनुभवण्याची संधी मिळाली. गीत-संगीत हे विद्यार्थ्यांच्या भावविश्वाला समृद्ध करणारे आणि त्यांच्या कलागुणांना वाव देणारे प्रभावी माध्यम आहे. अशा उपक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांमध्ये सांस्कृतिक परंपरांविषयी आवड, श्रवणकौशल्य, भावनांची अभिव्यक्ती आणि समूहात सहभागी होण्याची वृत्ती विकसित होण्यास मदत होते.
संगीत खुर्ची आणि बकेट बॉल स्पर्धांनी वाढविला विद्यार्थ्यांचा उत्साह
महोत्सवांतर्गत संगीत खुर्ची आणि बकेट बॉल यांसारख्या मनोरंजक स्पर्धांचे आयोजन करण्यात आले. या स्पर्धांमध्ये विद्यार्थ्यांना आनंददायी वातावरणात सहभागी होण्याची आणि आपल्या कौशल्यांचे प्रदर्शन करण्याची संधी मिळाली. संगीत खुर्चीमुळे एकाग्रता, प्रसंगावधान, चपळता आणि योग्य वेळी निर्णय घेण्याची क्षमता विकसित होण्यास मदत होते. तर बकेट बॉलसारख्या खेळातून नेमकेपणा, हात-डोळ्यांचा समन्वय, लक्ष केंद्रित करणे आणि प्रयत्नांमध्ये सातत्य राखणे या गुणांना चालना मिळते. स्पर्धांमधून केवळ विजय मिळविणे महत्त्वाचे नसून नियमांचे पालन करणे, पराभव स्वीकारणे, इतरांचा आदर करणे आणि खिलाडूवृत्ती जपणे ही जीवनोपयोगी मूल्येही विद्यार्थ्यांना शिकायला मिळतात.
शिक्षणासोबत संस्कारांची जोड; विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासाचा ध्यास
आजच्या काळात शाळेची भूमिका केवळ विद्यार्थ्यांना पुस्तकी ज्ञान देण्यापुरती मर्यादित राहिलेली नाही. विद्यार्थ्यांना ज्ञानसंपन्न, संस्कारक्षम, आत्मविश्वासपूर्ण, संवेदनशील आणि जबाबदार नागरिक बनविणे हीदेखील शिक्षणाची महत्त्वाची जबाबदारी आहे. भारतीय सण-उत्सवांच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना आपल्या सांस्कृतिक वारशाची ओळख करून देताना त्यामागील सामाजिक आणि मानवी मूल्ये समजावून सांगणे आवश्यक आहे. शारदीय नवरात्र महोत्सवासारखे उपक्रम विद्यार्थ्यांच्या मनात श्रद्धा, विवेक, समानता, सहकार्य, बंधुभाव, स्त्रीसन्मान आणि सामाजिक बांधिलकी या मूल्यांची रुजवण करण्यास उपयुक्त ठरतात. 'शिक्षणातून ज्ञान, संस्कारातून माणूसपण आणि कृतीतून आदर्श व्यक्तिमत्त्व!' या विचाराला अनुसरून शाळेत राबविण्यात आलेला हा उपक्रम विद्यार्थ्यांसाठी आनंददायी आणि प्रेरणादायी ठरला.
सर्वांच्या सहकार्यातून कार्यक्रम यशस्वी
या कार्यक्रमाच्या यशस्वितेसाठी शालेय व्यवस्थापन समितीचे अध्यक्ष श्री. आण्णा महानवर, उपाध्यक्षा श्रीमती सोनाली समाधान यादव, समिती सदस्य श्री. राहुल महानवर, श्रीमती स्वाती महानवर तसेच शालेय व्यवस्थापन समितीचे सर्व सदस्य, माता-पालक, पिता-पालक, शिक्षणप्रेमी पालक आणि गावातील नवयुवक यांनी मोलाचे सहकार्य केले. तसेच अंगणवाडी सेविका श्रीमती उषा कुलकर्णी, अंगणवाडी मदतनीस श्रीमती मंजुळा यादव, शाळेच्या स्वयंपाकी व मदतनीस श्रीमती नभा महानवर, स्वयंसेविका श्रीमती पूजा कांबळे, शाळेचे मुख्याध्यापक श्री. माधव पोतरे सर आणि सहशिक्षिका श्रीमती धनलक्ष्मी पोतरे मॅडम यांनी कार्यक्रमाच्या यशस्वितेसाठी विशेष परिश्रम घेतले. शाळा, पालक, ग्रामस्थ आणि शिक्षणप्रेमी नागरिक यांच्या एकत्रित सहभागातून विद्यार्थ्यांसाठी संस्कारक्षम व आनंददायी वातावरण निर्माण झाले. शाळेच्या शैक्षणिक प्रगतीसोबतच विद्यार्थ्यांच्या सांस्कृतिक, आध्यात्मिक, सामाजिक आणि भावनिक विकासासाठी सर्वांनी दाखविलेला उत्स्फूर्त सहभाग विशेष उल्लेखनीय ठरला.
शाळेच्या उपक्रमाचे सर्वत्र कौतुक
शिक्षण, संस्कार, अध्यात्म, सांस्कृतिक परंपरा आणि मनोरंजन यांची सुंदर सांगड घालणाऱ्या या शारदीय नवरात्र महोत्सवाचे सर्वत्र कौतुक होत आहे. विद्यार्थ्यांना भारतीय संस्कृतीची ओळख करून देतानाच त्यांच्यामध्ये स्त्रीसन्मान, समानता, सहकार्य, शिस्त आणि आत्मविश्वास यांसारखी जीवनमूल्ये रुजविण्याचा प्रयत्न या उपक्रमातून करण्यात आला. शाळा ही केवळ ज्ञान देणारी संस्था नसून संस्कारक्षम पिढी घडविणारे मंदिर आहे. या विचाराला साजेसा उपक्रम राबवून जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा सावरगाव (पा.) यांनी शिक्षणासोबत संस्कारांचे महत्त्व अधोरेखित केले. समाजाच्या सहकार्याने शाळेत राबविण्यात येणारे असे उपक्रम विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासाला निश्चितच प्रेरणा देणारे ठरतात.