तेर( प्रतिनिधी)- पाणीटंचाई आणि दुष्काळसदृश परिस्थितीमुळे पशुधनासाठी हिरव्या चाऱ्याची उपलब्धता हा मराठवाड्यातील पशुपालकांसमोरील महत्त्वाचा प्रश्न आहे. या समस्येवर पर्यायी उपाय शोधण्यासाठी खडकाळ जमीन, शेताचे बांध आणि कमी उत्पादक क्षेत्रांत काटेविरहित निवडुंगाची लागवड करण्याबाबत जनजागृती करणे उपयुक्त ठरू शकते.
काटेविरहित निवडुंग हे कमी पाण्यात तग धरणारे पीक असून त्याच्या हिरव्या भागांमध्ये पाण्याचे प्रमाण अधिक असते. त्यामुळे योग्य वाण आणि लागवड पद्धतीचा वापर केल्यास दुष्काळी भागातील पूरक चारा व्यवस्थापनासाठी त्याचा विचार करता येतो. बायफ बी आय एस एल डी विभागीय कार्यालय, धाराशिव यांच्या माध्यमातून काटेविरहित निवडुंगाच्या लागवडीचे महत्त्व, योग्य क्षेत्राची निवड, लागवड तंत्रज्ञान आणि पशुखाद्यातील उपयोग याबाबत पशुपालकांमध्ये जनजागृती करण्याची संकल्पना आहे. खडकाळ जमीन आणि शेताच्या बांधावर उपलब्ध जागेचा योग्य वापर करून पर्यायी चारा स्रोत विकसित करण्याबाबत पशुपालकांना मार्गदर्शन करण्यावर भर देता येईल. व ह्या मार्फत पशुपालकांना ही कमी जागेत किंवा बांधाच्या कडेला किंवा खडकाळ जमिनीवर याचे लागवड करण्याचे अहवान बायफ बी आई एस एल डी चे विभागीय प्रकल्प अधिकारी अतुल मुळे यांनी केले आहे
या उपक्रमात कृषी व पशुसंवर्धन तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली प्रायोगिक लागवड, रोपांची वाढ आणि चारा उत्पादनाचा अभ्यास करता येईल. निवडुंगामध्ये तंतुमय पदार्थांचे प्रमाण कमी असल्याने तो एकटाच जनावरांना न देता वाळलेला चारा आणि संतुलित पशुखाद्यासोबत योग्य प्रमाणात देणे आवश्यक आहे.
कमी पाणी, उपलब्ध जागेचा योग्य वापर आणि शाश्वत चारा व्यवस्थापन या उद्देशाने काटेविरहित निवडुंग लागवडीबाबत जनजागृती करणे हा पशुपालकांसाठी एक महत्त्वाचा पर्यायी उपक्रम ठरू शकतो.