भूम (प्रतिनिधी)- रक्षाबंधन सणाच्या पार्श्वभूमीवर देशभरातील नागरिकांना राखी पाठविण्यासाठी पोस्टाच्या स्पीड पोस्ट सेवेचा अधिकाधिक वापर करता यावा, यासाठी भारतीय टपाल विभागाने विशेष सवलत योजना जाहीर केली आहे. ‘राखी मेल' म्हणून बुक करण्यात येणाऱ्या देशांतर्गत स्पीड पोस्ट (दस्तऐवज) वस्तूंवरील टपाल शुल्कावर तब्बल 10 टक्के विशेष सवलत देण्यात येणार आहे. ही योजना 12 ऑगस्ट 2026 पासून लागू झाली आहे.
रक्षाबंधनच्या काळात पोस्ट ऑफिसच्या माध्यमातून मोठ्या प्रमाणात राख्या पाठविल्या जातात. मात्र, खासगी कुरिअर कंपन्यांकडून वाढत असलेली स्पर्धा लक्षात घेऊन अधिकाधिक किरकोळ ग्राहकांना इंडिया पोस्टच्या स्पीड पोस्ट सेवेकडे आकर्षित करण्यासाठी ही विशेष सवलत योजना सुरू करण्यात आली आहे. टपाल विभागाच्या मेल ऑपरेशन्स विभागाने 3 ऑगस्ट 2026 रोजी यासंदर्भात कार्यालयीन ज्ञापन जारी केले आहे.
पाकिटावर ‘राखी मेल' लिहिणे आवश्यक
या सवलतीचा लाभ घेण्यासाठी ग्राहकाने राखी असलेल्या पाकिटाच्या समोरील बाजूस ठळकपणे ‘राखी मेल' असे लिहिणे आवश्यक आहे. संबंधित लिफाफा पोस्ट ऑफिसच्या बुकिंग काउंटरवर सादर करावा लागेल. बुकिंग करण्यापूर्वी काउंटरवरील पोस्टल असिस्टंटकडून पाकिटात राखी किंवा राखीचा धागा असल्याची बाह्य तपासणी केली जाईल. मात्र, पडताळणीसाठी पाकीट उघडले जाणार नाही.
एका ग्राहकाला पाच वस्तूंची मर्यादा
या योजनेअंतर्गत एका ग्राहकाला एका वेळी जास्तीत जास्त पाच राखी मेल स्पीड पोस्ट वस्तू बुक करता येतील. ही सवलत केवळ पोस्ट ऑफिसच्या काउंटरवर होणाऱ्या किरकोळ (रिटेल) बुकिंगसाठी उपलब्ध आहे. बीएनपीएल व्यवस्थेअंतर्गत असलेले मोठे किंवा कॉर्पोरेट ग्राहक या सवलतीस पात्र राहणार नाहीत.
फक्त टपाल शुल्कावर सवलत
10 टक्के सवलत ही केवळ स्पीड पोस्टच्या टपाल शुल्कावर लागू राहणार आहे. कोणत्याही मूल्यवर्धित सेवा () शुल्कावर ही सवलत लागू होणार नाही. बुकिंगच्या वेळी सिस्टीममध्ये ‘राखी मेल' हा पर्याय निवडल्यानंतर टपाल शुल्कावर 10 टक्के सवलत आपोआप लागू होईल. बुकिंग पावतीवर मूळ टपाल शुल्क, सवलतीची रक्कम, व्हीएएस शुल्क, जीएसटी आणि ग्राहकाकडून आकारण्यात येणारी अंतिम रक्कम स्वतंत्रपणे दर्शविली जाणार आहे.
रक्षाबंधनच्या 15 दिवस आधी सिस्टीममध्ये सुविधा
टपाल विभागाच्या सूचनेनुसार ही सुविधा दरवर्षी रक्षाबंधनच्या 15 दिवस आधी सिस्टीममध्ये सक्षम केली जाणार आहे. संबंधित कालावधीच्या तारखा टपाल संचालनालयाच्या मेल विभागाकडून सीईपीटीला कळविण्यात येतील. यामुळे रक्षाबंधनच्या कालावधीत राखी पाठविणाऱ्या ग्राहकांना थेट पोस्ट ऑफिसच्या काउंटरवर सवलतीचा लाभ घेता येणार आहे.
बुकिंग प्रक्रियेत स्वतंत्र ‘राखी मेल' पर्याय
राखी मेलचे बुकिंग करताना पोस्टल असिस्टंटने रिटेल बुकिंग स्क्रीनवर ‘राखी मेल' हा पर्याय निवडणे आवश्यक आहे. त्यानंतर पाठवणाऱ्याचे नाव, प्राप्तकर्त्याचे नाव व इतर आवश्यक माहिती भरून बुकिंग पूर्ण केले जाईल. प्रणालीद्वारे मूल्यवर्धित सेवा वगळून टपाल शुल्कावर 10 टक्के सवलत आपोआप लागू केली जाणार आहे.
महसूल व सवलतीचा स्वतंत्र अहवाल
राखी मेल योजनेअंतर्गत झालेल्या बुकिंगचा मंडळ व कार्यालयनिहाय एकत्रित अहवाल तयार करण्यात येणार आहे. यात राखी मेलची संख्या, महसूल, देण्यात आलेली सवलत आणि इतर आवश्यक तपशीलांचा समावेश असेल. सवलतीच्या लेखांकनासाठी विभागाने निश्चित केलेला ‘डिडक्ट डिस्काउंट/रिबेट 1201012800' हा खाते कोड वापरण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. प्रणालीबाहेर संबंधित महसूल किंवा सवलत खाते कोडमध्ये कोणतीही मॅन्युअल नोंद करू नये, असेही स्पष्ट करण्यात आले आहे. खासगी कुरिअर सेवांशी वाढती स्पर्धा लक्षात घेता इंडिया पोस्टने सुरू केलेल्या या योजनेमुळे रक्षाबंधनच्या काळात देशाच्या विविध भागांत राखी पाठविणाऱ्या नागरिकांना कमी खर्चात स्पीड पोस्टची सुविधा मिळणार आहे. त्यामुळे राखी पाठविणाऱ्या ग्राहकांसाठी ही योजना दिलासादायक ठरणार आहे.